Asm2 của BAFI3250 không phải là bài dự đoán đồng coin nào sẽ lên giá, mà là bài định giá tài sản bắt đầu bằng một câu hỏi kinh tế: đồng crypto này sinh ra để giải vấn đề gì, và nó có thật sự giải được không. Đây là cú ngoặt khiến cả hai kiểu sinh viên của môn đều bất ngờ: bạn từng “đu đỉnh” một đồng coin sẽ thấy kiến thức trading giúp ít hơn mình tưởng, còn bạn chưa từng chạm crypto sẽ nhận ra mình không hề ở thế bất lợi, vì thứ được chấm là phân tích kinh tế, không phải kinh nghiệm thị trường.
Ba assignment của môn: từ lịch sử tiền số tới mô hình kinh doanh
Theo brief và bài mẫu các kỳ trước, môn đi qua ba chặng: Asm1 là bài thuyết trình cá nhân về bài toán mà Bitcoin giải được, Asm2 là Asset Valuation report cá nhân phân tích một đồng crypto tự chọn, và Asm3 là bài nhóm đề xuất mô hình kinh doanh dùng cryptofinance hoặc blockchain. Trọng số từng bài không xuất hiện trong các tài liệu tụi mình có, nên mở course guide trên Canvas của đúng kỳ bạn học để xem cấu hình và thang điểm hiện hành.
Asm1: câu chuyện trước Bitcoin quan trọng hơn Bitcoin
Đề thuyết trình các kỳ trước xoay quanh một trục ít bạn ngờ tới: không phải “Bitcoin hay ở đâu”, mà là các đồng tiền kỹ thuật số trước Bitcoin đã thất bại vì đâu. Một bài mẫu kỳ 2020 mà tụi mình đọc được đi đúng nhịp đó: điểm yếu của các hệ thống tiền số đời trước (bài toán double spending, buộc phải tin một tổ chức trung tâm, giới hạn địa lý, chi phí tuân thủ phòng chống rửa tiền), rồi mới tới cách thiết kế của Bitcoin trả lời từng điểm yếu ấy, và đóng lại bằng chính những hạn chế của Bitcoin.
- Nên: trình bày theo cặp vấn đề và lời giải: nêu một điểm yếu của tiền số đời trước, giải thích cơ chế nào của Bitcoin xử lý nó, rồi mới sang điểm tiếp theo. Cấu trúc này tự nó là một chuỗi lập luận.
- Nên: dành phần cuối cho hạn chế của chính Bitcoin. Bài mẫu điểm tốt không kết bằng lời ca ngợi, mà bằng đánh giá hai chiều.
- Không nên: biến bài thành timeline lịch sử crypto hay bài giảng kỹ thuật về hàm băm. Người chấm ngồi ở khoa tài chính, không phải khoa máy tính.
Asm2 Asset Valuation: đề bài gần như nguyên văn và cách ăn điểm từng phần
Brief các kỳ trước của Asm2 cụ thể hiếm thấy. Bạn chọn một đồng crypto và viết report trả lời ba câu: nó được thiết kế để giải vấn đề kinh tế nào; nó có tiềm năng giải được vấn đề đó không, vì sao có vì sao không; và một đánh giá phản biện dùng ví dụ thực nghiệm. Cấu trúc bị chỉ định sẵn: Introduction, rồi Statement of the problem nêu đúng 3 vấn đề, rồi Critical analysis dùng lại đúng 3 vấn đề đó, rồi Conclusions và References. Yêu cầu đi kèm: tối thiểu 10 nguồn tham khảo đáng tin cậy, và một chỉ dẫn được nhấn mạnh trong brief: bắt đầu từ whitepaper của đồng coin bạn chọn.
Chỉ dẫn đó là bộ lọc thật sự của bài. Whitepaper là nơi duy nhất đội ngũ sáng lập tự tay viết ra vấn đề kinh tế họ định giải; mọi bài blog nói lại đều đã qua một lớp diễn dịch. Đọc whitepaper trước rồi mới đọc phân tích bên ngoài, bạn sẽ tự thấy khoảng cách giữa lời hứa và thực tế, và khoảng cách đó chính là chất liệu cho phần critical analysis.
Bài mẫu tốt nhất tụi mình đọc được là một bài về Ethereum kỳ 2021: xác định vấn đề là chi phí trung gian trong các thỏa thuận tài chính, lời giải là nền tảng smart contract cho phép loại bỏ trung gian, và phần đánh giá không nói suông mà kéo số liệu on-chain vào làm chứng: số địa chỉ hoạt động mỗi ngày và phí giao dịch, dùng đúng hai chuỗi số đó để lập luận về mức độ được sử dụng thật và về giới hạn khả năng mở rộng của mạng.
- Viết đúng: ba vấn đề ở Statement of the problem là ba vấn đề kinh tế (chi phí trung gian, khả năng tiếp cận tài chính, niềm tin xuyên biên giới), mỗi vấn đề sau đó được phân tích lại bằng bằng chứng thực nghiệm: số liệu on-chain, mức phí, tốc độ xử lý, các sự kiện thật đã kiểm tra sức chịu đựng của mạng.
- Viết sai: ba “vấn đề” thực ra là ba tính năng công nghệ, phần critical analysis chỉ khen, và bằng chứng là giá coin đã tăng bao nhiêu lần. Giá không phải là bằng chứng cho việc giải được vấn đề kinh tế; mức độ sử dụng thật mới là.
Hai câu mẫu bạn có thể phỏng theo. Câu nêu vấn đề: “Vấn đề thứ nhất mà [tên coin] nhắm tới, theo chính whitepaper của dự án, là chi phí trung gian trong các giao dịch tài chính xuyên biên giới, vốn vẫn chiếm tỷ lệ đáng kể trên mỗi giao dịch qua kênh truyền thống.” Câu phân tích thực nghiệm: “Số địa chỉ hoạt động hằng ngày của mạng tăng bền qua giai đoạn [X tới Y] cho thấy nhu cầu sử dụng thật, nhưng chính đà tăng đó đẩy phí giao dịch trung bình lên theo, làm suy yếu ngay lời hứa giảm chi phí trung gian mà dự án đặt ra.” Cặp câu này minh họa đúng chuyển động người chấm muốn thấy: bằng chứng ủng hộ và bằng chứng phản lại cùng một luận điểm.
Về chọn case: Ethereum, Solana và BNB là những cái tên từng xuất hiện trong bài các kỳ trước. Tiêu chí thực dụng là chọn đồng có whitepaper trình bày rõ vấn đề kinh tế và có dữ liệu on-chain công khai dễ lấy; một đồng coin thú vị nhưng thiếu hai thứ đó sẽ làm bạn khổ ở đúng phần nặng điểm nhất.
Asm3: đề xuất mô hình kinh doanh mới theo nhóm
Bài nhóm yêu cầu đề xuất một mô hình kinh doanh mới dùng cryptofinance hoặc blockchain để giải một vấn đề kinh tế, tài chính, hoặc một cải tiến cho mô hình đang có; kèm biện giải cho mô hình, cách nó giải vấn đề, ý nghĩa của nó, và giới hạn của nó. Bốn cấu phần này gần như là dàn ý chấm sẵn, đừng bỏ sót cái nào.
- Nên: qua được bài kiểm tra “vì sao phải là blockchain”: nếu một cơ sở dữ liệu thường do một bên vận hành giải được vấn đề rẻ hơn, mô hình sập từ móng. Blockchain chỉ thắng khi nhiều bên không tin nhau cần chung một sổ ghi không sửa được.
- Nên: viết phần limitations bằng thái độ thật: rào cản pháp lý, chi phí vận hành, bài toán con gà quả trứng của việc kéo người dùng. Brief đòi đúng phần này, và nó là chỗ thể hiện tư duy phản biện rẻ nhất của cả bài.
- Không nên: gắn token vào mô hình chỉ để “cho có crypto”. Token phải có chức năng thật trong hệ thống, nếu không nó là lỗi thiết kế người chấm nhìn ra ngay.
Nếu bạn muốn đào sâu lớp kinh tế học phía sau các lập luận “có cần blockchain không”, bài hướng dẫn môn ECON1558 The Blockchain Economy của tụi mình là môn anh em gần nhất; còn về cách trình bày phân tích định lượng có khuyến nghị rõ ràng theo chuẩn các môn tài chính RMIT, xem thêm bài review A1 môn BAFI3184 Corporate Finance.
Còn nếu bạn đã có bản nháp Asm2 hay Asm3 và muốn người ngoài soi lại xem ba vấn đề đã thật sự là vấn đề kinh tế chưa, bằng chứng thực nghiệm đã đủ hai chiều chưa, tụi mình nhận review bài trước khi nộp. Chi tiết ở bảng báo giá của 7 Writing Service nhé.
Câu hỏi thường gặp
Nên chọn đồng crypto nào cho Asm2?
Chọn theo dữ liệu, đừng chọn theo cảm tình. Đồng coin tốt cho bài này cần một whitepaper nêu rõ vấn đề kinh tế và kho dữ liệu on-chain công khai (địa chỉ hoạt động, phí giao dịch) để phần critical analysis có chứng cứ. Ethereum, Solana, BNB là các lựa chọn từng xuất hiện các kỳ trước; đồng càng ít tài liệu học thuật càng khó gom đủ 10 nguồn đáng tin.
10 nguồn tham khảo đáng tin lấy từ đâu khi ngành này toàn blog và diễn đàn?
Bắt đầu từ whitepaper gốc, sau đó là bài báo học thuật về cryptocurrency (lượng nghiên cứu đã khá dày), báo cáo của các tổ chức tài chính lớn và ngân hàng trung ương, cùng nguồn dữ liệu on-chain có phương pháp rõ ràng. Blog dự đoán giá và bài đăng diễn đàn không tính là nguồn đáng tin cho report này.
Chưa từng mua crypto có học được BAFI3250 không?
Được, thậm chí đôi khi là lợi thế vì bạn không mang theo thiên kiến giá lên giá xuống. Toàn bộ ba assignment chấm phân tích cơ chế, bằng chứng và rủi ro, không chấm kinh nghiệm giao dịch; sự tò mò về cơ chế cộng nền tài chính là đủ để bắt đầu.
Cần hỗ trợ 1-1 cho môn này? Xem bảng giá và quy trình nhận hỗ trợ của 7 Writing Service.