A1 của BUSM4533 không phải là bài ca ngợi tầm quan trọng của sáng tạo, mà là một argumentative essay đúng nghĩa: bạn phải chọn một lập trường về mối quan hệ giữa creativity, innovation và entrepreneurship rồi bảo vệ nó bằng lý thuyết, ngay ở tuần 3 khi cả lớp còn chưa kịp nhớ hết tên framework. Nếu bạn đang thấy môn này bay bổng khó nắm, tin tốt là cấu trúc đánh giá của nó lại rất rõ hình khối, và bài này đi qua từng khối một.
BUSM4533 chấm bạn bằng ba bài như thế nào?
Theo brief các kỳ trước, môn đi theo bộ ba cá nhân, nhóm, cá nhân:
- A1 Argumentative Essay (30%): bài luận cá nhân 1.500 từ ±10%, hạn nộp tuần 3.
- A2 Group Project, Portfolio of Artefacts (50%): bài nhóm 2.500 từ ±10%, giải một vấn đề thật bằng Design Thinking và Lean Startup, nặng điểm nhất môn.
- A3 Reflective Piece (20%): bài phản tư cá nhân 1.000 từ ±10%, các kỳ trước hạn nộp thứ Hai tuần 13 lúc 23:59.
Một dòng minh bạch: bộ trọng số 30/50/20 ở trên lấy từ tài liệu của môn anh em BUSM4550 tại Melbourne (môn còn có bản SIM là BUSM4551); bản Việt Nam thường chạy cùng cấu trúc nhưng con số chính xác của kỳ bạn học nằm trong course guide trên Canvas, mở ra đối chiếu trước khi phân bổ thời gian.
A1: chọn lập trường trước, chọn framework sau
Đề các kỳ trước xoay quanh mối quan hệ giữa sáng tạo, đổi mới và khởi nghiệp ở ba cấp độ: cá nhân, nhóm và tổ chức. Chữ argumentative là chữ quyết định band: bài không hỏi bạn biết gì về ba khái niệm, bài hỏi bạn đứng ở đâu trong mối quan hệ của chúng. Viết sai là ba đoạn định nghĩa nối nhau: creativity là X, innovation là Y, entrepreneurship là Z, chúng liên quan chặt chẽ với nhau. Viết đúng là một câu thesis dám khẳng định và cả bài phục vụ nó. Một câu mẫu bạn có thể chỉnh theo lập trường của mình:
Bài luận này lập luận rằng sáng tạo cá nhân chỉ chuyển hóa thành đổi mới ở cấp tổ chức khi môi trường nhóm đủ trưởng thành để va chạm ý tưởng mà không va chạm con người, vì vậy quản trị đổi mới trước hết là quản trị điều kiện, không phải quản trị ý tưởng.
Các framework xuất hiện trong bài mẫu và tài liệu môn này gồm La Salle Innovation Matrix, mô hình các giai đoạn phát triển nhóm của Tuckman, Componential Theory về sáng tạo của Amabile và các cách phân loại đổi mới. Chúng khớp đẹp với ba cấp độ của đề: Amabile giải thích điều kiện sáng tạo ở cấp cá nhân, Tuckman giải thích vì sao cùng một nhóm lúc triệt tiêu lúc nuôi dưỡng ý tưởng, và ma trận đổi mới cùng các innovation typology làm việc ở cấp tổ chức. Lưu ý: framework là nhân chứng cho lập luận, không phải mục lục. Một bản mẫu chỉ đạt CR đang lưu hành trên mạng, đọc để biết mặt bằng thì được, lấy làm chuẩn thì bạn đang nhắm vào band giữa.
- Nên làm: mỗi đoạn thân bài một luận điểm phục vụ thesis, framework được dùng để chứng minh, có ví dụ và trích nguồn; dành một đoạn phản biện lập trường ngược lại rồi hóa giải nó, đó là phần argumentative nhất của bài.
- Không nên: viết bài kiểu bách khoa toàn thư lần lượt định nghĩa từng khái niệm; nhồi cả bốn framework vào 1.500 từ khiến cái nào cũng chỉ được một câu; để tới tuần 3 mới bắt đầu đọc, vì đây là deadline sớm bất thường so với các môn khác.
A2: portfolio 50%, giải một vấn đề thật bằng Design Thinking và Lean Startup
Brief các kỳ trước mô tả nhiệm vụ bằng cụm rất đáng đọc chậm: các nhóm đề xuất một giải pháp sáng tạo và khả thi cho một vấn đề thật, lấy con người làm trung tâm. Ba chữ khóa nằm cả trong yêu cầu về vấn đề: nó phải đang diễn ra, cấp bách, và gây hậu quả tiêu cực cho các bên liên quan. Nghĩa là chọn vấn đề là quyết định lớn nhất của A2, trước cả giải pháp. Bản mẫu lưu hành chọn nạn bắt nạt trên mạng, một vấn đề đạt đủ ba tiêu chí đó. Một câu problem statement mẫu theo cùng công thức:
Nạn bắt nạt trên mạng trong học sinh trung học đang lan rộng cùng mạng xã hội, để lại hậu quả tâm lý kéo dài cho nạn nhân và áp lực xử lý cho nhà trường lẫn phụ huynh, trong khi các em thiếu một kênh báo cáo đủ an toàn và ẩn danh để lên tiếng sớm.
Hình thức portfolio of artefacts trong khuôn khổ 2.500 từ nghĩa là bài không phải một tiểu luận liền mạch mà là bộ sản phẩm của quá trình: bằng chứng bạn đã đi qua các bước Design Thinking (thấu hiểu người dùng, định nghĩa vấn đề, lên ý tưởng, dựng thử, kiểm chứng) và tinh thần Lean Startup (dựng nhanh, đo phản hồi, học rồi chỉnh). Viết sai là trình bày giải pháp như thể nhóm nghĩ ra nó trong một buổi họp rồi mô tả thật đẹp. Viết đúng là cho thấy giải pháp phiên bản cuối khác phiên bản đầu ở đâu và dữ kiện nào từ người dùng khiến nhóm đổi, vì chính vòng lặp đó là thứ hai framework tồn tại để tạo ra.
- Nên làm: mở bài nhóm bằng bằng chứng vấn đề có thật và cấp bách (số liệu, nguồn độc lập, tiếng nói của người trong cuộc); ghi lại các lần thử và chỉnh như một phần chính thức của portfolio.
- Không nên: chọn vấn đề quá rộng kiểu ô nhiễm môi trường toàn cầu mà nhóm không chạm được vào người dùng thật; dùng Design Thinking như trang trí, gọi tên đủ 5 bước nhưng không có bằng chứng bước nào.
A3: reflective 20%, phản tư về hành trình chứ không tường thuật lại nó
Bài phản tư cá nhân 1.000 từ chốt môn ở tuần 13, và bẫy lớn nhất của nó là viết thành biên bản: tuần mấy nhóm em họp, tuần mấy nộp bài. Người chấm không cần dòng thời gian, họ cần thấy tư duy của bạn về đổi mới đã dịch chuyển ra sao qua trải nghiệm A1 và A2. Công thức mỗi đoạn: một khoảnh khắc cụ thể, khái niệm môn học soi vào nó, và điều bạn sẽ làm khác đi. Viết sai là em học được rất nhiều về làm việc nhóm. Viết đúng là kiểu: buổi kiểm chứng đầu tiên khiến mình nhận ra nhóm đã yêu giải pháp hơn yêu vấn đề, đúng cái bẫy mà tư duy dựng nhanh đo nhanh sinh ra để phá, và lần tới mình sẽ đưa người dùng vào trước khi nhóm kịp phải lòng ý tưởng của chính mình. Cấu trúc từng đoạn đi rất chuẩn theo mô hình DIEP mà tụi mình viết kỹ trong bài cách viết reflective writing chuẩn RMIT, áp vào môn này gần như nguyên vẹn. Với 1.000 từ, hai tới ba khoảnh khắc đào sâu ăn đứt sáu khoảnh khắc lướt qua.
Nếu bạn đã có bản nháp essay, portfolio hay bài phản tư và muốn người ngoài soi xem lập luận đã dám khẳng định chưa, portfolio đã có bằng chứng vòng lặp chưa, tụi mình nhận review bài trước khi nộp theo đúng yêu cầu đề. Chi tiết ở bảng báo giá của 7 Writing Service nhé.
Câu hỏi thường gặp
A1 nên chọn lập trường nào cho an toàn?
Không có lập trường an toàn, chỉ có lập trường bảo vệ được. Chọn phía nào bạn tìm được nhiều bằng chứng lý thuyết hơn trong tài liệu môn, rồi tự hỏi người phản đối sẽ nói gì và trả lời họ ngay trong bài. Một lập trường vừa phải được bảo vệ chặt luôn ăn điểm hơn một lập trường ấn tượng nhưng đứng một chân.
A2 chọn vấn đề thế nào cho đạt chuẩn của đề?
Soi thẳng vào ba tiêu chí trong brief: đang diễn ra, cấp bách, gây hậu quả tiêu cực cho các bên liên quan. Thêm một tiêu chí thực dụng: nhóm phải tiếp cận được người dùng thật để làm bước thấu hiểu và kiểm chứng, vì portfolio sống bằng bằng chứng từ người dùng. Vấn đề gần đời sống sinh viên Việt Nam thường thắng vấn đề toàn cầu nghe kêu nhưng không chạm được.
Trọng số ở RMIT Việt Nam có chắc giống bộ 30/50/20 không?
Không chắc tuyệt đối, vì bộ số này lấy từ tài liệu của môn anh em BUSM4550 tại Melbourne và các kỳ Việt Nam gần đây chạy tương đồng. Cấu trúc ba bài essay, portfolio nhóm, reflective thì ổn định hơn con số. Mở course guide trên Canvas của kỳ bạn học để chốt trọng số và hạn nộp chính xác.
Cần hỗ trợ 1-1 cho môn này? Xem bảng giá và quy trình nhận hỗ trợ của 7 Writing Service.