Tình huống quen thuộc: bạn đang đọc textbook của Kotler, gặp một câu rất đắt của Porter được Kotler dẫn lại, và muốn dùng đúng ý đó trong bài. Trích Porter thì bạn chưa từng mở trang sách nào của Porter. Trích Kotler thì ý lại không phải của Kotler.

Đây là bài toán secondary source, một trong những chỗ sinh viên hay làm sai nhất mà cũng ít được dạy kỹ nhất.

Luật nền: chỉ trích như nguồn gốc khi đã thực sự đọc nguồn gốc

Trích (Porter 1985) trong khi chỉ đọc qua Kotler là khai man về nguồn đọc của mình. Nghe nhỏ, nhưng nếu Kotler dẫn sai ý Porter (chuyện xảy ra thường xuyên hơn bạn nghĩ), bạn thừa kế nguyên cái sai đó dưới tên mình. Người chấm bắt lỗi này khá dễ: khi một bài năm hai trích những nguồn kinh điển năm 1985 mà reference list không có dấu hiệu nào của việc tiếp cận tài liệu gốc, câu hỏi sẽ được đặt ra.

Cú pháp cited in chuẩn Harvard

Khi bạn đọc ý của A qua sách của B:

  • In-text: (Porter 1985, cited in Kotler & Keller 2016) hoặc dạng dẫn nhập: Porter (1985, cited in Kotler & Keller 2016) cho rằng...
  • Reference list: chỉ đưa nguồn bạn thực sự cầm đọc, tức là Kotler & Keller. Porter không xuất hiện trong danh mục, vì danh mục là lời khai những gì bạn đã đọc.

Đây là điểm sinh viên sai nhiều nhất: đưa cả hai nguồn, hoặc tệ hơn là chỉ đưa nguồn gốc chưa từng đọc. Quy tắc ghi nhớ một dòng: in-text ghi công cả hai, reference list chỉ ghi nguồn mình đọc.

Khi nào nên chịu khó truy về nguồn gốc

Cited in hợp lệ nhưng không nên thành thói quen, vì mỗi lần dẫn lại là một lần tam sao thất bản. Nguyên tắc chọn của tụi mình:

  • Truy về nguồn gốc khi: ý đó là trụ cột lập luận của bạn, nguồn gốc dễ kiếm qua thư viện trường, hoặc bạn định trích trực tiếp nguyên văn. Thư viện online của trường tìm một paper kinh điển thường mất chưa tới năm phút, và đọc phần liên quan giúp bạn hiểu sâu hơn hẳn phiên bản tóm tắt.
  • Cited in là đủ khi: ý chỉ đóng vai phụ, nguồn gốc quá cũ hoặc không thể tiếp cận (sách tuyệt bản, tài liệu nội bộ), hoặc deadline không cho phép và ý đó không đáng một chuyến đi xa.

Vài biến thể hay gặp

  • Số liệu trong báo cáo dẫn từ nơi khác. Báo cáo của một công ty tư vấn dẫn số liệu Tổng cục Thống kê: nguyên tắc y hệt, và với nguồn Việt Nam còn thêm lớp xử lý tên riêng, xem bài cách trích nguồn tiếng Việt trong bài tiếng Anh.
  • Slide bài giảng dẫn ý từ textbook. Đừng trích slide làm nguồn cho ý đó, truy về textbook, vừa đúng vừa được đánh giá cao hơn về nỗ lực đọc.
  • Nguồn dẫn lại không ghi rõ tác giả gốc. Nếu B viết "nghiên cứu cho thấy..." mà không nói nghiên cứu nào, bạn chỉ có thể trích B, và nên cân nhắc tìm nguồn tốt hơn, một tác giả không khai nguồn của chính họ là dấu hiệu xấu về chất lượng.

Cited in là một trong những lỗi nằm trong danh sách lỗi Harvard referencing hay bị trừ điểm nhất, và cách tốt nhất để nó không bao giờ thành vấn đề là xử lý ngay lúc viết chứ không phải đêm trước deadline. Toàn bộ luật chơi Harvard cho RMIT nằm ở bài nền hướng dẫn Harvard referencing RMIT.

Nếu bạn muốn có người soát lại toàn bộ hệ thống trích dẫn của bài trước khi nộp, kể cả những ca khó như cited in, inbox 7 Writing Service hoặc xem bảng báo giá, tụi mình phản hồi trong vòng 6 tiếng.