A1 của LAW2447 không phải là bài tóm tắt án lệ cho gọn, mà là bài kiểm tra xem bạn có tách được vấn đề pháp lý cốt lõi khỏi vấn đề phụ trong đúng 700 từ hay không. Nếu bạn đang mở brief ra và tự hỏi “case note là thể loại gì, viết như essay được không”, bạn không hề đơn độc: gần như mọi sinh viên Bachelor of Business đều đi qua đúng khoảnh khắc đó, vì đây là lần đầu một môn bắt dân kinh doanh viết theo kỷ luật của dân luật.

Bức tranh môn học: ba chặng assignment

Ở các kỳ trước, LAW2447 Commercial Law chạy qua ba chặng quen thuộc: A1 là case note cá nhân phân tích một án lệ theo câu hỏi chính thức công bố mỗi kỳ, A2 là problem question về negligence và vicarious liability giải bằng IRAC (có kỳ giao dưới dạng team paper), và A3 là Individual Written Assignment gồm các bài toán tình huống về hợp đồng và Australian Consumer Law (ACL). Trọng số từng bài không được công bố công khai bên ngoài hệ thống môn học, nên mình sẽ không bịa số: bạn mở course guide trên Canvas của đúng kỳ mình học để chốt trọng số và deadline. Một điều đáng biết thêm cho bạn nào tra tài liệu: ở chương trình Việt Nam các kỳ gần đây, môn kế thừa của LAW2447 là LAW2474 Business Law, tài liệu mới nhất thường nằm dưới mã đó, nhưng dạng bài và cách chấm vẫn cùng một dòng máu.

A1 Case Note: 700 từ và luật chơi khắc nghiệt

Luật chơi chính thức từ brief

Brief chính thức của A1 ở các kỳ trước (bản kỳ 3 năm 2021 là bản được truyền tay nhiều nhất) đặt ra ba luật chơi mà bạn nên thuộc trước khi gõ chữ đầu tiên. Một, giới hạn 700 từ với biên độ cộng trừ 10%, trong đó phụ lục, danh mục tài liệu tham khảo và footnote không tính vào word count. Hai, một câu cảnh báo nguyên văn đáng dán lên màn hình: “examiner will stop reading once reaching this word limit”. Nghĩa là mọi ý tưởng nằm sau ngưỡng giới hạn đơn giản là không tồn tại với người chấm, kể cả khi đó là đoạn hay nhất bài. Ba, giảng viên không nhận xem nháp trước khi nộp, nên vòng phản hồi duy nhất bạn có là vòng bạn tự xây.

Cấu trúc case note chuẩn

Bài mẫu phân tích án lệ Shwabi v Worland được sinh viên môn này truyền lại cho thấy một case note gọn đi theo bốn khối: các bên và bối cảnh tố tụng (parties), tóm tắt dữ kiện (facts) thật ngắn, các vấn đề pháp lý (issues), rồi phán quyết và lập luận của tòa (holding và reasoning). Tỷ lệ đất là thứ quyết định band: facts chỉ là sân khấu, issues và reasoning mới là vở diễn. Các án lệ khác từng xuất hiện trong tài liệu môn như D'Arcy v Synod cũng được phân tích theo đúng bộ khung này, nên bạn có thể lấy bất kỳ án lệ nào trong tutorial ra luyện trước.

Rubric nói gì về band HD

Phần rubric được xác nhận của A1 có một tiêu chí tên là “Identification of the legal issues”, chiếm 20% điểm bài. Descriptor band HD (80-100%) yêu cầu nguyên văn: “accurately and succinctly identifies all legal issues addressed by the judges, with a clear distinction between crucial and subordinate (less important) legal issues”. Descriptor band DI chỉ khác đúng một chỗ: “clear distinction” tụt xuống thành “some distinction”. Đọc kỹ sẽ thấy khoảng cách giữa HD và DI của tiêu chí này không nằm ở việc tìm ra bao nhiêu issue, mà ở việc bạn có phân tầng được issue nào là cốt lõi, issue nào là phụ. Câu Issue bạn có thể mượn khung rồi thay nội dung theo án lệ kỳ mình: “The crucial issue before the court was whether the defendant breached its duty of care to the plaintiff; a subordinate issue was whether the damages claimed were too remote.”

Viết đúng, viết sai ở A1

  • Viết đúng: phân tầng ngay trong câu chữ, dùng “the central issue” cho vấn đề cốt lõi và “a secondary question” cho vấn đề phụ, đúng tinh thần descriptor HD.
  • Viết sai: liệt kê năm issue ngang hàng nhau như một cái checklist, để người chấm tự đoán cái nào quan trọng.
  • Viết đúng: facts gói trong khoảng một phần tư bài, mỗi dữ kiện giữ lại đều phục vụ một issue phía sau.
  • Viết sai: kể lại nửa bài là diễn biến vụ việc, tới phần reasoning thì hết quota từ, đúng chỗ rubric đặt tiền thì không còn đất.

A2: negligence và vicarious liability bằng IRAC

Môn này có một tài liệu được truyền tay qua nhiều thế hệ sinh viên với cái tên rất thẳng: “IRAC Guide - LAW2447”. Nó sống dai vì mọi problem question của môn đều chấm theo đúng kỷ luật đó: Issue (vấn đề pháp lý là gì, một câu nêu thẳng), Rule (quy định nào áp dụng, kèm nguồn), Application (áp luật vào dữ kiện, phần dài nhất và ăn điểm nhất), Conclusion (trả lời dứt khoát). A2 các kỳ trước xoay quanh negligence và vicarious liability: nhân viên gây thiệt hại, người sử dụng lao động có phải gánh trách nhiệm thay không. Án lệ negligence quen mặt trong các bài mẫu của môn là Rankilor v City of South Perth.

Đây cũng là chỗ để nói về khác biệt giữa liệt kê và phân tích, thứ quyết định nửa số điểm của bạn. Bài band thấp viết theo kiểu kết luận nhảy cóc: “A bất cẩn nên A phải bồi thường”. Bài band cao đi đủ chuỗi nhân quả bốn mắt xích của negligence: có tồn tại duty of care không, chuẩn mực cẩn trọng bị breach ở hành vi cụ thể nào, thiệt hại có phải hệ quả của hành vi đó không (causation), và thiệt hại có thuộc loại được luật công nhận không (damage). Mỗi mắt xích ăn một đoạn Application riêng, mỗi đoạn nối một dữ kiện của đề với một điều kiện pháp lý. Câu Issue mẫu cho phần vicarious liability bạn có thể mượn: “Issue: whether the company is vicariously liable for the negligent act of its employee committed in the course of employment.”

Làm đúng, làm sai ở A2

  • Làm đúng: mỗi dữ kiện trong đề xuất hiện đúng một lần, tại mắt xích IRAC mà nó phục vụ; Rule chiếm khoảng hai phần mười bài, Application chiếm một nửa trở lên.
  • Làm sai: chép nguyên nửa trang định nghĩa negligence rồi kết luận trong hai câu, công thức kinh điển của band PA.
  • Làm đúng: có một đoạn phản biện, bên bị đơn sẽ cãi gì và vì sao lập luận đó yếu hơn; các bài đạt DI trở lên của môn gần như luôn có đoạn này.
  • Làm sai: kết luận nước đôi kiểu “có thể phải bồi thường tùy trường hợp” mà không chỉ rõ tùy vào yếu tố nào.

A3: contract và ACL, sân khấu của các án lệ tiêu dùng

A3 là Individual Written Assignment gồm các bài toán tình huống trộn hợp đồng và ACL. Một kịch bản từng được dùng làm đề là vụ Ellis kiện Bailey Engineering: một cục pin phát nổ khi dùng bình thường, và toàn bộ bài toán dẫn thẳng tới ACL s54 (bảo đảm hàng hóa đạt chất lượng chấp nhận được) cùng s262 (quyền từ chối hàng và đòi bồi thường của người mua). Các án lệ tiêu dùng khác trong tài liệu môn đáng đọc trước: Boyer v FRP Pools, tranh chấp quanh một hồ bơi giá 55.880 đô la Úc xoay đúng trục s54, và Becke kiện Caravans cùng Jayco, xoay quanh bảo đảm fitness for purpose khi người mua đã nói rõ mục đích sử dụng.

Kỹ năng ăn điểm của A3 là chọn đúng cánh cửa pháp lý: chất lượng chấp nhận được và phù hợp mục đích cụ thể là hai bảo đảm khác nhau, dẫn tới hai chuỗi lập luận khác nhau. Đề luôn cài dữ kiện để bạn phân biệt: hàng hỏng khi dùng bình thường nghiêng về s54, còn hàng không đáp ứng một mục đích người mua đã nói trước với người bán nghiêng về fitness for purpose. Câu Application mẫu bạn có thể mượn nhịp: “Under s 54 of the ACL, goods must be of acceptable quality; a battery that explodes in normal use plainly fails this standard, and the buyer may reject the goods and seek compensation under s 262.”

Làm đúng, làm sai ở A3

  • Làm đúng: nêu đúng số điều luật (s54, s262) và nối từng dữ kiện của đề với từng điều kiện của điều luật đó.
  • Làm sai: viết “theo luật bảo vệ người tiêu dùng thì người mua thắng” mà không một số điều nào xuất hiện.
  • Làm đúng: tách phần contract và phần ACL thành các phân tích IRAC riêng, mỗi câu hỏi nhỏ một chu trình.
  • Làm sai: trộn tất cả vào một đoạn dài, để các quy định dẫm chân nhau và người chấm không tách được bạn đang trả lời câu nào.

Cách luyện khi không ai xem nháp cho bạn

Vì brief đã nói thẳng giảng viên không review nháp, bạn phải tự xây vòng phản hồi. Cách mình từng dùng và thấy hiệu quả nhất: lấy tình huống trong tutorial, bấm giờ 45 phút, viết đúng 700 từ theo IRAC, rồi so với đáp án thảo luận trên lớp; lặp ba lần trước deadline là tay quen. Khi so, chấm mình bằng đúng ngôn ngữ rubric: bài mình đã có “clear distinction” giữa issue chính và phụ chưa, hay mới ở mức “some distinction”? Nếu bạn chưa vững cách phân bổ dung lượng trong giới hạn từ ngặt, bài cấu trúc bài luận 5 đoạn của tụi mình giải thích nguyên tắc chia đất theo trọng số điểm, áp dụng được y nguyên cho case note. Còn nếu bạn đã viết xong và muốn một người ngoài soi lại xem phần Application đã đủ sâu chưa, phần issue đã phân tầng chuẩn chưa, tụi mình nhận review bài trước khi nộp, đối chiếu từng tiêu chí rubric. Chi tiết ở bảng báo giá của 7 Writing Service nhé.

Câu hỏi thường gặp

Giới hạn 700 từ của A1 tính những phần nào?

Theo brief các kỳ trước, phụ lục, reference list và footnote không tính vào word count; phần thân bài được xê dịch trong biên độ 10%. Quan trọng hơn con số là hệ quả của nó: người chấm dừng đọc đúng tại ngưỡng giới hạn, nên đoạn kết luận phải nằm an toàn trước ngưỡng đó, không phải sau.

Giảng viên có xem nháp và góp ý trước khi nộp không?

Không, brief các kỳ trước ghi rõ điều này. Vòng phản hồi thay thế: viết theo tình huống tutorial rồi so với thảo luận trên lớp, đổi bài chéo với bạn học và chấm nhau bằng ngôn ngữ rubric, hoặc nhờ một người có kinh nghiệm đọc và chỉ đúng chỗ lập luận đứt gãy.

A2 làm cá nhân hay làm nhóm?

Tùy kỳ. Có kỳ A2 là bài cá nhân, có kỳ được giao dưới dạng team paper. Đề bài kỳ bạn học là nguồn chuẩn duy nhất, và nếu là bài nhóm thì nên chia theo mắt xích IRAC kèm một người tổng hợp giọng văn, đừng chia theo kiểu mỗi người một câu hỏi rồi ghép cơ học.

Cần hỗ trợ 1-1 cho môn này? Xem bảng giá và quy trình nhận hỗ trợ của 7 Writing Service.