Mô hình sai nhiều bạn mang vào BAIND3003: đặt "khoa học" và "tri thức bản địa" ở hai phía, rồi viết về bẫy cá hay đốt rừng có kiểm soát như những "kỹ thuật cổ xưa thú vị" của quá khứ. Cách nhìn đó vừa sai về học thuật vừa thiếu tôn trọng. Unit này coi tri thức của các dân tộc Aboriginal và Torres Strait Islander là khoa học và công nghệ thật, được kiểm nghiệm qua hàng chục nghìn năm quan sát, và vẫn đang được thực hành hôm nay trên Country.
Bài này đi qua ba task của BAIND3003, mỗi task một kỹ thuật, kèm công thức câu tiếng Anh. Một số bạn gửi 7 tên môn là "Indigenous Peoples' Ways of Knowing"; trên unit outline công khai hiện tại, mã BAIND3003 mang tên Indigenous Inventions and Sciences, và "ways of knowing" là cụm từ nằm ngay trong tên task 2 và task 3. Nếu lớp bạn dùng tên khác, cấu trúc có thể khác; đối chiếu với unit description trên Moodle.
Lưu ý, cập nhật 30/09/2026: cấu trúc dưới đây lấy từ unit outline công khai BAIND3003 của Federation University, hiệu lực kỳ 2026/27 (15 credit points, Institute of Education, Arts and Community, trích dẫn APA). Outline chỉ ghi khoảng trọng số; con số chính xác, độ dài và hạn nộp nằm trong unit description của lớp bạn. Cấu trúc có thể đổi theo kỳ.
Tổng quan ba task
| Task | Hình thức theo outline | Trọng số theo outline | Kỹ năng chính |
|---|---|---|---|
| 1. Indigenous Science and Inventions Exploration | Yarn | 20 đến 25% | Tìm hiểu và chia sẻ có đạo đức, có nguồn |
| 2. Development of Invention or Way of Knowing from Country | Development Project | 30 đến 35% | Nghiên cứu, bối cảnh thuộc địa hóa, phản tư về bản thân |
| 3. Invention or Way of Knowing from Country | On Country Expo | 40 đến 45% | Truyền đạt cho cộng đồng, thực hành bao hàm văn hóa |
Trước khi làm bất kỳ task nào: ba nguyên tắc tôn trọng
- Gọi tên cụ thể. Nói "the Gunditjmara people" hay "Wadawurrung Country" thay vì "the Aborigines" hay "Indigenous people" chung chung. Viết hoa Country, Elders, Traditional Owners.
- Tri thức có chủ. Nhiều tri thức thuộc về một cộng đồng và có giới hạn chia sẻ. Chỉ dùng những gì cộng đồng đã công khai qua nguồn của chính họ hoặc được họ chấp thuận. Khung Indigenous Cultural and Intellectual Property (ICIP) của Terri Janke và AIATSIS Code of Ethics (2020) là hai nguồn để dẫn khi nói về điều này.
- Không nói thay. Bạn là người học, không phải người phát ngôn. Viết "Gunditjmara Traditional Owners explain that..." thay vì tự giải thích ý nghĩa văn hóa.
Hướng dẫn cùng ngành Indigenous Studies:
1. Yarn: kể như một cuộc trò chuyện, nhưng có cấu trúc
Yarning là phương pháp trò chuyện có mục đích, được thừa nhận trong nghiên cứu (Bessarab và Ng'andu, 2010). Trong task 1, đừng đọc slide như thuyết trình. Hãy chia sẻ điều bạn tìm hiểu được về một phát minh hay tri thức khoa học, theo cách mời người nghe cùng suy nghĩ. Chọn một ví dụ và đi sâu, thay vì kể năm ví dụ. Các chủ đề trong unit gồm quản lý môi trường, kỹ thuật xây dựng như bẫy cá và nơi ở, canh tác và thu hái bền vững, thiên văn học, và dược liệu từ cây bản địa.
I want to share [invention or knowledge] of the [nation] people on [Country]. It works by [scientific principle, in plain words]. What surprised me is [insight]. The knowledge holders today are [community or organisation], and I learnt this from [source they created or endorsed].
Ví dụ (giả định): I want to share the aquaculture system of the Gunditjmara people at Budj Bim in south-west Victoria. It works by channelling lava-flow wetlands so that short-finned eels are trapped, held and harvested sustainably. What surprised me is that this system is thousands of years old and was listed as UNESCO World Heritage in 2019. The knowledge holders today are Gunditjmara Traditional Owners, and I learnt this from materials published by their own organisation.
Chuẩn bị ba câu hỏi bạn muốn hỏi lại người nghe; yarn tốt là yarn có qua lại.
Tiêu chí ăn điểm: tiếp cận có đạo đức (A1), áp dụng khung khái niệm (A2), kỹ năng nghiên cứu và giao tiếp (S2).
2. Development Project: tri thức, Country, tác động thuộc địa, và bạn
Task 2 chấm cả kiến thức về sự đa dạng văn hóa (K1), tác động đang tiếp diễn của thuộc địa hóa (K2), các tranh luận trong ngành (K3) và phản tư về hiểu biết sẵn có của bạn (S3). Vì thế project nên có bốn lớp: tri thức hoạt động thế nào, nó gắn với Country ra sao, thuộc địa hóa đã làm gián đoạn nó thế nào và cộng đồng đang khôi phục nó ra sao, và bạn thay đổi cách nghĩ thế nào.
[Knowledge or practice] depends on [relationship with Country]. Colonisation disrupted it through [specific process], yet [community] continues or revives it through [current practice]. Before this unit, I assumed [prior belief]; I now understand [new understanding].
Ví dụ: Cultural burning depends on reading Country, including grass types, soil moisture and animal movement. Colonisation disrupted it through dispossession and bans on burning, yet Traditional Owner groups continue and revive it through fire programs with land managers. Before this unit, I assumed Australian bushfires were only a climate problem; I now understand that fire management is also a question of whose knowledge is recognised.
Để có chiều K3, nhắc tới một tranh luận học thuật có thật, ví dụ tranh luận quanh cuốn Dark Emu của Pascoe (2014) và phản biện của Sutton và Walshe (2021) về cách gọi tên các hệ thống kinh tế và canh tác. Viết cân bằng, và nói rõ tranh luận xoay quanh cách phân loại, không phải về giá trị của tri thức. Cách phản tư có cấu trúc xem mô hình DIEP.
Tiêu chí ăn điểm: đa dạng văn hóa (K1), tác động thuộc địa hóa (K2), khái niệm và tranh luận (K3), phản tư (S3).
3. On Country Expo: truyền đạt cho cộng đồng, không cho giảng viên
Task nặng nhất là trình bày tại expo. Người nghe là cộng đồng và bạn cùng lớp, nên kỹ thuật chính là nói ngắn, rõ, có hình và có vật mẫu minh họa. Chuẩn bị một phiên bản 60 giây và một phiên bản 5 phút cho cùng nội dung. Mở đầu bằng Acknowledgement of Country (lời ghi nhận mà bất kỳ ai cũng nói được); Welcome to Country chỉ do Traditional Owners thực hiện, đừng nhầm hai điều này.
This display shows [invention or way of knowing] from [Country]. The key idea is [one sentence]. You can see it today in [contemporary example]. If you want to learn more, [community-endorsed source or organisation] is the place to start.
Nếu bạn làm mô hình, ghi rõ đây là mô hình minh họa để học, không phải đồ vật văn hóa, và không sao chép thiết kế hay biểu tượng có giới hạn. Mẹo trình bày chung có trong bài kỹ năng thuyết trình.
Tiêu chí ăn điểm: thực hành bao hàm văn hóa (S1), truyền đạt khái niệm (A3), tiếp cận có đạo đức (A1).
Trước và sau: một câu mở đầu
Trước: Aboriginal people had some interesting ancient techniques for catching fish.
Sau: Gunditjmara people engineered one of the world's oldest known aquaculture systems at Budj Bim, and Gunditjmara Traditional Owners continue to care for it today.
Bản trước chung chung, đặt tri thức vào quá khứ và giảm nhẹ nó. Bản sau gọi tên dân tộc, gọi đúng bản chất khoa học và nói về hiện tại.
Checklist
- Gọi tên dân tộc và Country cụ thể; viết hoa đúng các thuật ngữ.
- Nguồn chính do cộng đồng tạo ra hoặc chấp thuận; nhắc ICIP khi dùng tri thức.
- Yarn đi sâu một ví dụ và có câu hỏi mời người nghe.
- Project có đủ bốn lớp: tri thức, Country, thuộc địa hóa, phản tư.
- Có một tranh luận học thuật được trình bày cân bằng.
- Expo có bản 60 giây và bản 5 phút; mở bằng Acknowledgement of Country.
- Trích dẫn theo APA 7, đúng như outline ghi.
Lỗi hay gặp
- Dùng thì quá khứ cho mọi thứ, như thể tri thức đã mất.
- Gọi chung "Aboriginal culture" như một khối, bỏ qua hàng trăm dân tộc và ngôn ngữ khác nhau.
- Dùng các từ "primitive", "myth", "discovered" khi nói về tri thức bản địa.
- Sao chép hình ảnh, biểu tượng hay câu chuyện có giới hạn mà không có sự cho phép.
- Dùng công cụ tạo sinh khi unit không cho phép; đọc quy định trong unit description trước.
Nếu bạn đã học BAIND2001, cách tiếp cận yarn và nghiên cứu decolonised trong hướng dẫn BAIND2001 dùng lại được ở đây.
Chị khóa trên chia sẻ: là sinh viên quốc tế, bạn có thể nối với trải nghiệm của chính mình về tri thức bản địa ở quê nhà, miễn là bạn so sánh để hiểu, không phải để đánh đồng.
Đừng hỏi "người Aboriginal ngày xưa đã phát minh ra gì". Hãy hỏi "tri thức này đang được ai giữ gìn hôm nay, nó hiểu về Country điều gì mà khoa học phương Tây mới bắt đầu thừa nhận, và mình được phép chia sẻ tới đâu".
Cần hỗ trợ assignment / luận văn? Nhắn Facebook của 7
Cần hỗ trợ 1-1 cho môn này? Xem bảng giá và quy trình nhận hỗ trợ của 7 Writing Service.