Hai hiểu lầm hay đi cùng nhau. Một: trích dẫn ChatGPT giúp bài "có nguồn" và đáng tin hơn. Hai: chỉ cần ghi "ChatGPT" kèm đường link trang chủ vào reference list là xong. Thật ra trích dẫn một công cụ tạo sinh không nhằm tăng độ tin cậy, mà để minh bạch: người chấm phải lần lại được bạn đã hỏi gì, nhận gì, và dùng phần nào. Và trước cả chuyện format là câu hỏi môn đó có cho phép dùng hay không.

Bài này là cách trích dẫn ChatGPT và các công cụ tạo sinh khác theo APA 7 và RMIT Harvard, kèm mẫu reference, in-text, appendix, và một khung ghi nhận cách dùng.

Lưu ý, cập nhật 30/09/2026: mẫu APA 7 dựa trên bài hướng dẫn trích dẫn công cụ tạo sinh, phần 1 về reference formats, của APA Style (09/09/2025). Mẫu RMIT Harvard và APA theo cách RMIT áp dụng lấy từ hướng dẫn trích dẫn công cụ tạo sinh của thư viện RMIT, cập nhật ngày 29/07/2026. APA 7 vẫn là phiên bản hiện hành. Quy định của môn bạn học luôn đứng trên mọi mẫu ở đây.

1. Trước khi trích dẫn: môn này có cho phép dùng không

RMIT hướng dẫn sinh viên kiểm tra quy định trong assessment brief, Canvas và course guide, vì quy định khác nhau theo từng môn và từng bài; nếu chưa rõ thì hỏi course coordinator hoặc program coordinator trước khi dùng. Trang Academic integrity của RMIT Việt Nam nói rõ: dùng công cụ tạo sinh để hoàn thành hoặc đóng góp vào một bài khi việc đó chưa được cho phép cụ thể là vi phạm.

Phân biệt cần nắm: dùng công cụ ở bước hỗ trợ (gợi ý từ khóa tìm tài liệu, giải thích một khái niệm để bạn tự đọc tiếp) và đưa nội dung do công cụ tạo ra vào bài. Theo thư viện RMIT, nếu bạn dùng trực tiếp nội dung công cụ tạo ra trong bài, bạn cần in-text citation và một mục trong reference list. Việc dùng ở bước hỗ trợ có thể cần một đoạn ghi nhận riêng tùy môn (mục 6).

2. APA 7: trích dẫn một đoạn chat cụ thể

Theo hướng dẫn tháng 9/2025 của APA Style, reference cho một đoạn chat cụ thể đi theo khuôn tác giả, ngày, tiêu đề, nguồn. Tác giả là công ty làm ra công cụ, ngày là ngày của đoạn chat, tiêu đề đoạn chat in nghiêng kèm mô tả trong ngoặc vuông, rồi tên công cụ và đường link chia sẻ.

[Company]. ([Year, Month Day]). [Title of chat] [Description]. [Tool name]. [Shareable URL]

Ví dụ theo cách thư viện RMIT trình bày cho APA 7:

OpenAI. (2026, February 2). Book recommendations 2026 [Generative AI chat]. ChatGPT. https://chatgpt.com/share/1234567812345

In-text: OpenAI (2026) hoặc (OpenAI, 2026). Nền tảng APA 7 chung, từ thứ tự tác giả tới in nghiêng, nằm ở bài hướng dẫn APA 7th edition.

Referencing tool và đọc thêm:

3. RMIT Harvard: khuôn và ví dụ

RMIT Harvard có khuôn khác APA ở hai điểm: có ngày truy cập, và mô tả định dạng đặt sau tên công cụ.

[Author] ([Year]) [Title] [Format], accessed [Day Month Year]. [URL]

Ví dụ theo thư viện RMIT:

OpenAI (2026) ChatGPT [Large language model], accessed 2 February 2026. https://chat.openai.com/share/12345678912345

In-text: OpenAI (2026) hoặc (OpenAI 2026), không có dấu phẩy giữa tác giả và năm. Nếu bạn cần ôn toàn bộ quy tắc RMIT Harvard, xem RMIT Harvard referencing: hướng dẫn đầy đủ.

4. So sánh nhanh hai kiểu

Thành phầnAPA 7RMIT Harvard
Tác giảCông ty (OpenAI)Công ty (OpenAI)
NgàyNăm, tháng, ngày của đoạn chatNăm, cộng ngày truy cập ở cuối
Phần in nghiêngTiêu đề đoạn chatTên công cụ
Ngoặc vuôngMô tả loại nội dungĐịnh dạng (Large language model)
In-text(OpenAI, 2026)(OpenAI 2026)
Không có link chia sẻTheo hướng dẫn của môn và thư việnAppendix có prompt và output (mục 5)

Nếu môn không chỉ định kiểu trích dẫn, bài APA, MLA, Harvard khác nhau, chọn cái nào giúp bạn chọn và giữ nhất quán.

5. Không có link chia sẻ: dùng appendix

Không phải công cụ nào cũng tạo được link chia sẻ, và có đoạn chat bạn không muốn công khai. Thư viện RMIT hướng dẫn: đưa prompt đã dùng và output nhận được vào một appendix, dùng URL chung của công cụ trong reference list, và thêm ghi chú dẫn tới appendix trong mục reference. Cách viết chính xác của ghi chú, bạn đối chiếu với ví dụ trong hướng dẫn của thư viện hoặc Easy Cite của RMIT.

Một appendix gọn có thể trình bày như sau:

Appendix A: ChatGPT prompt and output
Date: 2 February 2026
Tool: ChatGPT (OpenAI)
Prompt: "[nguyên văn prompt]"
Output: "[nguyên văn output, hoặc phần output bạn đã dùng]"
How it was used: [một câu, ví dụ: used as a starting list of search terms; all sources were then located and read independently].

6. Copilot, Gemini và công cụ khác

Logic giống ChatGPT: tác giả là công ty làm ra công cụ (Copilot của Microsoft, Gemini của Google), tên công cụ đặt đúng vị trí theo khuôn APA hoặc RMIT Harvard, và link chia sẻ hoặc appendix. Tên phiên bản và cách ghi mô tả trong ngoặc vuông có thể khác, nên hãy kiểm tra ví dụ mới nhất trong Easy Cite trước khi nộp thay vì tự đoán.

7. Ghi nhận cách dùng: khác với trích dẫn

Trích dẫn áp dụng cho nội dung bạn đưa vào bài. Ghi nhận cách dùng áp dụng cho cả quá trình. RMIT hướng dẫn sinh viên giữ ghi chép về việc đã dùng gì và như thế nào: prompt đã dùng, output nhận được, và cách bạn dùng nội dung đó trong bài; lưu lại các bản output vì giảng viên có thể yêu cầu xem. Nếu môn yêu cầu một đoạn khai báo, một khung tiếng Anh bạn có thể điều chỉnh:

I used [tool] ([Company], [Year]) on [date] to [purpose, e.g. generate an initial list of search terms]. I [what you did with the output, e.g. checked each term against the library database and discarded most of them]. The analysis, structure and final wording of this assignment are my own.

Đây chỉ là ví dụ. Nếu môn có mẫu khai báo riêng, dùng mẫu của môn. Và giữ bằng chứng quá trình viết song song, như bài lưu bằng chứng quá trình viết bài hướng dẫn.

8. Đừng trích ChatGPT cho một sự kiện, hãy tìm nguồn gốc

RMIT nhắc sinh viên kiểm tra lại mọi thứ vì công cụ tạo sinh có thể sai, lỗi thời, hoặc bịa ra tài liệu tham khảo. Nếu ChatGPT nói "theo World Bank, tỷ lệ X là Y", việc của bạn là tìm báo cáo World Bank đó, đọc, rồi trích World Bank. Trích ChatGPT cho một con số là tự nhận mình chưa kiểm chứng.

Kinh nghiệm của mình khi đọc thử bài cho các bạn khóa dưới: lỗi mất điểm nặng nhất ít khi nằm ở format, mà nằm ở một tài liệu công cụ gợi ý nhưng không hề tồn tại.

Ví dụ trước và sau

Trước (reference list): ChatGPT. (2026). chat.openai.com
Trước (in-text): "Customer loyalty is driven mainly by trust (ChatGPT)."

Sau (RMIT Harvard): OpenAI (2026) ChatGPT [Large language model], accessed 2 February 2026. https://chat.openai.com/share/12345678912345
Sau (in-text): Nhận định về trust được thay bằng nguồn học thuật gốc bạn đã đọc; ChatGPT chỉ được trích ở chỗ bạn thật sự dùng nội dung của nó, ví dụ danh sách từ khóa ban đầu, kèm (OpenAI 2026).

Lỗi hay gặp

  • Ghi tác giả là "ChatGPT" thay vì công ty làm ra công cụ.
  • Dùng link trang chủ khi môn yêu cầu link chia sẻ hoặc appendix.
  • Trích ChatGPT cho số liệu, định nghĩa học thuật, hoặc tài liệu mà công cụ gợi ý nhưng bạn chưa mở ra đọc.
  • Trộn khuôn APA và RMIT Harvard trong cùng một bài.
  • Không giữ prompt và output, tới khi được hỏi thì không có gì để đưa.
  • Trích dẫn đúng format nhưng môn không cho phép dùng công cụ ở bài đó.

Checklist trước khi nộp

  • Đã kiểm tra assessment brief, Canvas và course guide về việc dùng công cụ tạo sinh.
  • Mỗi đoạn nội dung lấy từ công cụ đều có in-text citation.
  • Mỗi in-text có một mục tương ứng trong reference list, đúng một kiểu trích dẫn.
  • Có link chia sẻ, hoặc appendix có prompt và output kèm ghi chú dẫn tới appendix.
  • Mọi số liệu và khái niệm quan trọng đã được thay bằng nguồn gốc bạn đã đọc.
  • Đã có đoạn khai báo nếu môn yêu cầu.
  • Đã lưu prompt, output và ghi chú cách dùng ở một thư mục riêng.
  • Đã kiểm tra toàn bộ reference list theo bài kiểm tra reference list trước khi submit.

Nguồn đối chiếu

APA Style blog, 09/09/2025; thư viện RMIT, hướng dẫn trích dẫn công cụ tạo sinh (cập nhật 29/07/2026); RMIT Easy Cite; RMIT, hướng dẫn dùng công cụ tạo sinh trong bài đánh giá.

Đừng hỏi "trích ChatGPT kiểu gì cho đúng format". Hãy hỏi "môn này cho phép mình dùng công cụ ở bước nào, và người chấm có lần lại được từng dòng mình đã dùng không".

Cần hỗ trợ assignment / luận văn? Nhắn Facebook của 7, trả lời trong 24 giờ.