Mô hình sai nhiều bạn mang vào FIN3CSF: đây là môn năm cuối "ôn lại công thức tài chính", cứ tính NPV, WACC, P/E cho đúng là qua. Thực tế đây là môn capstone, và cả bốn bài đều mô phỏng công việc thật của một chuyên viên tài chính: đàm phán, đề xuất đầu tư, phỏng vấn xin việc, dựng mô hình cho một dự án. Con số đúng chỉ là vé vào cửa. Điểm nằm ở chỗ bạn dùng con số đó để thuyết phục người nghe ra sao.
Bài này đi qua bốn assessment của FIN3CSF, mỗi bài một kỹ thuật, kèm công thức câu tiếng Anh để bạn tự áp vào bài của mình.
Lưu ý, cập nhật 30/09/2026: cấu trúc dưới đây lấy từ La Trobe Handbook 2026, offering Vietnam (NEU) Semester 1. Môn cũng mở ở Hanoi University và Melbourne (Bundoora). Handbook không ghi tuần nộp, và chi tiết đề có thể đổi theo kỳ, nên kiểm tra LMS lớp bạn.
Tổng quan bốn bài
| Bài | Hình thức | Trọng số | Độ dài | Khi nào |
|---|---|---|---|---|
| Negotiation + due diligence | Mô phỏng đàm phán (chấm cá nhân 10%) + group due diligence report (15%) | 25% | Tương đương 1.000 từ | Theo lịch LMS |
| Investment proposal | Proposal viết theo nhóm (15%) + thuyết trình nhóm, chấm từng người (10%) | 25% | Tương đương 1.000 từ | Theo lịch LMS |
| Job application + interview | Resume và cover letter (10%) + phỏng vấn mô phỏng có phần đạo đức nghề nghiệp (15%) | 25% | Tương đương 1.000 từ | Theo lịch LMS |
| Financial evaluation | Spreadsheet model (15%) + business case report (10%) | 25% | Tương đương 1.000 từ | Theo lịch LMS |
Theo Handbook, không bài nào là hurdle riêng, nhưng vì là capstone, bạn phải làm (attempt) đủ cả bốn bài mới đủ điều kiện qua môn, và cần 180 tín chỉ đã hoàn thành để đăng ký. Đừng bỏ bài nào, kể cả bài bạn thấy "ít điểm".
1. Negotiation và due diligence: đi vào phòng với một con số, đi ra với một danh sách rủi ro
Phần đàm phán chấm mức tham gia của từng người. Người được điểm cao thường là người nắm chắc vị trí đàm phán của mình, dù nói ít hơn người khác. Trước buổi mô phỏng, mỗi bạn nên có một tờ chuẩn bị gồm ba dòng: giá mục tiêu, giá tối thiểu chấp nhận được (reservation price), và phương án thay thế nếu đàm phán đổ vỡ (BATNA).
Công thức mở lời: "Based on [valuation method], we value [asset] at [range]; we can move toward [counterparty position] only if [condition] is met."
Ví dụ: "Based on a comparable-multiples range, we value the target at 7.5 to 8.2 times EBITDA; we can move toward your asking price only if the vendor guarantees the two largest customer contracts for another 24 months."
Group due diligence report thì khác: đừng viết nó thành bài mô tả công ty. Report này liệt kê các vấn đề có thể làm thay đổi giá, xếp theo mức ảnh hưởng. Cấu trúc gọn: phạm vi kiểm tra, các phát hiện chính (mỗi phát hiện một đoạn), tác động lên định giá, và đề xuất điều kiện cho giao dịch. Nếu nhóm chưa quen cấu trúc report, xem bài cấu trúc business report từ executive summary tới recommendation.
Công thức mỗi phát hiện: "Our review identifies [issue], which affects [valuation driver] by approximately [amount or direction]; we therefore recommend [price adjustment, warranty or condition] before signing."
Tiêu chí được chấm: khả năng thu thập và phân tích thông tin tài chính để định giá, cộng với việc làm việc nhóm và giao tiếp với các bên liên quan (hai learning outcome đầu tiên của môn trên Handbook).
Hướng dẫn cùng ngành Finance:
- BAFI1026 A3 | Hướng dẫn Financial Statistics Excel Modeling chuẩn HD
- BAFI1042 A1 | Hướng dẫn Banking and Financial Markets Analysis chuẩn HD
- BAFI3267 A2 | Hướng dẫn Investment Portfolio Management chuẩn HD
2. Investment proposal: một khuyến nghị, một phương án so sánh, một rủi ro chính
Proposal viết theo nhóm nhưng phần thuyết trình chấm từng người. Vậy nên đừng chia kiểu "bạn A làm slide, bạn B nói". Mỗi người nên sở hữu một phần lập luận và trả lời được câu hỏi về phần đó.
Phần viết cần trả lời ba câu, theo đúng thứ tự: đầu tư vào đâu, vì sao tốt hơn phương án khác, và điều gì có thể làm khuyến nghị sai.
Công thức câu khuyến nghị: "We recommend [investment] because it offers [expected return or benefit] for [level of risk], outperforming [alternative] on [metric]; the recommendation holds unless [key risk] materialises."
Ví dụ: "We recommend a 60/40 allocation between the ASX 200 index fund and investment-grade corporate bonds because it offers an expected return of about 6% with lower drawdown than an all-equity portfolio; the recommendation holds unless inflation stays above 4% for more than two years."
Khi thuyết trình, câu đầu tiên của bạn phải là kết luận, không phải "Hello, today I will talk about". Mẹo thêm về nhịp nói và slide có trong bài cách làm presentation assignment điểm cao.
Tiêu chí được chấm: định nghĩa và biện minh cho một khoản đầu tư của tổ chức, danh mục hoặc dự án (learning outcome thứ ba), cộng với khả năng trình bày cá nhân.
3. Job application và interview simulation: chứng minh bằng việc đã làm, không bằng tính từ
Đây là bài nhiều bạn xem nhẹ nhất, trong khi nó chiếm một phần tư môn. Resume và cover letter được đọc như nhà tuyển dụng đọc: 30 giây đầu quyết định. Mỗi gạch đầu dòng trong resume nên có động từ, việc cụ thể, và kết quả đo được.
Công thức gạch đầu dòng: "[Action verb] [task] using [tool or method], resulting in [measurable outcome]."
Ví dụ: "Built a three-statement model in Excel for a group valuation project, reducing forecast errors found in peer review from nine to two."
Phần phỏng vấn dùng khung STAR (Situation, Task, Action, Result), nhưng điểm khác biệt nằm ở câu hỏi đạo đức. Handbook ghi rõ môn đánh giá khả năng phê phán nền tảng đạo đức của quyết định tài chính và tuyển dụng. Khi gặp tình huống khó, đừng trả lời "I would always be honest". Hãy nói bạn làm gì, dựa trên nguyên tắc nào, và chấp nhận cái giá nào.
Công thức câu trả lời đạo đức: "I would [specific action], because [principle, e.g. placing client interests first], even though it may cost [short-term consequence]; I would then [escalation step]."
Ví dụ: "I would decline to share the draft earnings figures with my friend, because material non-public information must stay confidential, even though it may strain the friendship; I would then report the request to compliance."
Tiêu chí được chấm: một buổi phỏng vấn thuyết phục, cân bằng, thể hiện sự phù hợp với nghề tài chính và lập luận đạo đức (learning outcome thứ tư).
4. Spreadsheet model và business case: mô hình để người khác kiểm tra được
Model chiếm 15%, report 10%. Người chấm mở file Excel của bạn, nên cấu trúc file cũng là một phần bài. Quy tắc gọn: một sheet Inputs (mọi giả định, tô màu riêng), một sheet Calculations (không gõ số cứng), một sheet Outputs (NPV, IRR, payback), và một sheet Sensitivity. Nếu bạn cần ôn cách trình bày mô hình, bài hướng dẫn Excel modeling cho report tài chính có ví dụ bố cục.
Business case report thì không lặp lại bảng tính. Nó giải thích mô hình nói gì và khi nào mô hình sai.
Công thức câu quyết định: "At a discount rate of [x]%, the project yields an NPV of [amount] and an IRR of [y]%; the decision reverses only if [variable] falls below [threshold], which we consider [likely or unlikely] because [evidence]."
Tiêu chí được chấm: định giá và đánh giá tài chính bằng công cụ số phù hợp, và biện minh cho khoản đầu tư.
Trước và sau
Trước: "The NPV is positive, so the company should accept the project."
Sau: "At a 9% discount rate the project yields an NPV of $1.4m and an IRR of 13.1%; the decision reverses only if first-year sales fall more than 22% below forecast, which we consider unlikely given the signed pre-orders covering 70% of year-one volume."
Lỗi hay gặp
- Coi due diligence report là bài giới thiệu công ty, không có phần tác động lên giá.
- Chia thuyết trình theo kiểu một người làm hết nội dung, người khác chỉ đọc, rồi bị hỏi và không trả lời được.
- Resume toàn tính từ ("hard-working, detail-oriented") mà không có kết quả đo được.
- Trả lời câu hỏi đạo đức bằng khẩu hiệu thay vì hành động cụ thể.
- Gõ số cứng vào ô công thức trong model, người chấm đổi giả định là mô hình không chạy.
- Không có phân tích độ nhạy, nên kết luận không cho biết nó vững tới đâu.
Checklist
- Trước buổi đàm phán, mình đã có giá mục tiêu, reservation price và BATNA trên một tờ.
- Mỗi phát hiện trong due diligence report đều gắn với một tác động lên định giá.
- Investment proposal có khuyến nghị, phương án so sánh và rủi ro chính ngay trang đầu.
- Mình tự trả lời được ít nhất ba câu hỏi về phần mình thuyết trình.
- Mỗi dòng resume có động từ, công cụ và kết quả.
- Model tách Inputs, Calculations, Outputs, Sensitivity; không có số cứng trong công thức.
- Kiểm tra quy định về công cụ tạo sinh trên LMS trước khi dùng cho bất kỳ phần nào.
Nói thật như một người chị khóa trên từng ngồi ghế đó: bài phỏng vấn mô phỏng là lần tập dượt rẻ nhất bạn từng có trước khi đi phỏng vấn thật, nên cứ tập tới khi thấy ngượng thì dừng.
Đừng hỏi "công thức này tính đúng chưa". Hãy hỏi "nếu mình là người phải ký quyết định này, con số nào sẽ khiến mình đổi ý".
Cần hỗ trợ assignment / luận văn? Nhắn Facebook của 7
Cần hỗ trợ 1-1 cho môn này? Xem bảng giá và quy trình nhận hỗ trợ của 7 Writing Service.